Xorijiy va mahalliy g‘o‘za navlari parvarishida biostimuliyatorlarni qo‘llashning o‘simlikni o‘sishi-rivojlanishi hamda hosildorligiga ta’siri Farg‘ona viloyati tuproq-iqlim sharoiti misolida
Abstract
Ushbu ilmiy maqolada xorijiy va mahalliy g‘o‘za navlarini parvarishlashda biostimulyatorlarni qo‘llashning o‘simlikning o‘sishi va rivojlanish jarayonlari hamda yakuniy hosildorlikka ko‘rsatadigan ta’siri Farg‘ona viloyati tuproq-iqlim sharoiti misolida tadqiq etildi. Bugungi kunda jahon paxtachiligida ekologik xavfsiz va iqtisodiy samarali texnologiyalarni joriy etish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Xususan, o‘simliklarning fiziologik jarayonlarini faollashtirish, stress omillariga chidamliligini oshirish, gullash va meva tugish jarayonlarini barqarorlashtirish maqsadida turli biostimulyatorlardan foydalanish kengayib bormoqda. Tadqiqot davomida Farg‘ona viloyati sharoitida yetishtirilayotgan ayrim mahalliy (Namangan-77, Sulton, Buxoro-102) hamda xorijiy (C-6524, Andijan-35 va Turon) g‘o‘za navlarida “Silk”, “Gumivit”, “Epin-ekstra” va “Megamiks” kabi biostimulyatorlarning ta’siri o‘rganildi. Biostimulyatorlar barg orqali belgilangan fenologik bosqichlarda qo‘llanildi va nazorat variantlari bilan solishtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, biostimulyatorlar qo‘llanilgan variantlarda g‘o‘za o‘simliklarining vegetativ massasi, barg yuzasining maydoni, fotosintez intensivligi, gullashning boshlanish muddati, bir o‘simlikdagi ko‘saklar soni hamda hosildorlik ko‘rsatkichlari nazoratga nisbatan yuqori bo‘ldi. Ayniqsa, mahalliy Namangan-77 navida “Silk” preparati, xorijiy C-6524 navida esa “Megamiks” biostimulyatorining samaradorligi yuqori bo‘lib, hosildorlik mos ravishda 12–15% va 14–17% ga oshdi. Shuningdek, biostimulyatorlar qo‘llanilishi tolalarning fizik-mexanik xususiyatlarini ham ijobiy o‘zgartirdi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, agrotexnologik chora-tadbirlar majmuasida ilmiy asoslangan holda biostimulyatorlardan foydalanish Farg‘ona viloyati tuproq-iqlim sharoitida g‘o‘za yetishtirish samaradorligini oshirishda muhim omil bo‘lishi aniqlangan.
Downloads
References
1. Абдурахмонов А. ва boshq. Paxtachilik asoslari. – Toshkent: Fan, 2019.
2. Хасанов Б. Биостимуляторlarning o‘simliklarga ta’siri. – Toshkent: O‘qituvchi, 2021.
3. Taiz L., Zeiger E. Plant Physiology. – Sunderland: Sinauer Associates, 2015.
4. Calvo P., Nelson L., Kloepper J. Agricultural uses of plant biostimulants. Plant and Soil, 2014.
5. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi ilmiy-tadqiqot institutlari uslubiy ko‘rsatmalari. – Toshkent, 2020.
6. du Jardin P. Plant biostimulants: Definition, concept, main categories and regulation. Scientia Horticulturae, 2015.
7. FAO. Cotton production and sustainability reports. – Rome, 2022.
8. Qodirov R. va boshq. G‘o‘za yetishtirish texnologiyasi. – Toshkent, 2018.
