TIJORAT BANKLARINING AXBOROT TIZIMIDA FOYDALANISHNI CHEKLASHNING TAKOMILLASHTIRILGAN RISK MODELI

Authors

  • Botirov F.B. Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Author
  • Kobiljonov Sh.N. Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil izlanuvchisi Author

Abstract

Ushbu maqolada tijorat banklarining axborot tizimlarida foydalanishni cheklash jarayonini samarali tashkil etish uchun takomillashtirilgan risk modeli taklif etilgan. Mazkur model axborot xavfsizligi risklarini dinamik holatda tahlil qilish, ularning vaqtga bog‘liq o‘zgarishini hisobga olish, risklar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash hamda resurslarni optimallashtirish imkonini beradi. Taklif etilgan yondashuv an’anaviy statik risk baholash modellaridan farqli ravishda ekstremal (tail) risklarni, qayta tiklanish jarayonlarini va ko‘p o‘lchovli tahlil mexanizmlarini qamrab oladi. Modeldan foydalanish tijorat banklarining axborot tizimlarida foydalanishni cheklash jarayonida xavfsizlik darajasini oshirish, moliyaviy va operatsion yo‘qotishlarni kamaytirish hamda boshqaruv qarorlarining samaradorligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. ISO/IEC 27005:2022. Information security risk management.

2. NIST SP 800-30 Rev.1. Guide for Conducting Risk Assessments. NIST, 2021.

3. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Operational Resilience. BIS, 2021.

4. Hubbard D.W. The Failure of Risk Management. Wiley, 2020.

5. Jansen A., Schmitt R. Dynamic Risk Assessment in Banking Information Systems. Journal of Cybersecurity, 2021.

6. Kshetri N. Cybersecurity Management in Financial Institutions. Springer, 2022.

7. Aven T. Risk assessment and risk management: Review and future challenges. Reliability Engineering & System Safety, 2020.

8. McNeil A., Frey R., Embrechts P. Quantitative Risk Management. Princeton University Press, 2021.

9. ENISA. Threat Landscape for Financial Sector. ENISA Report, 2022.

10. Sommerville I. Software Engineering and Security. Pearson, 2023.

Published

2026-01-10