IS LM modellarini shakilanishi va tadbiqi

Abstract

Ushbu ishda IS–LM modelining nazariy shakllanishi, rivojlanish bosqichlari hamda zamonaviy iqtisodiy siyosatdagi ahamiyati batafsil tahlil qilinadi. Mazkur model ilk bor John Hicks tomonidan John Maynard Keynes ning makroiqtisodiy qarashlariga tayangan holda ishlab chiqilgan bo‘lib, u iqtisodiyotda tovar va pul bozorlarining o‘zaro ta’siri orqali umumiy muvozanatni aniqlashga xizmat qiladi.

Tadqiqotda IS egri chizig‘ining investitsiya va jamg‘armalar o‘rtasidagi bog‘liqlik orqali tovar bozori muvozanatini ifodalashi, LM egri chizig‘ining esa pulga bo‘lgan talab va taklif asosida pul bozori muvozanatini aks ettirishi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, ushbu egri chiziqlarning kesishish nuqtasi orqali milliy daromad va foiz stavkasining muvozanat darajalari aniqlanishi izohlanadi.

Annotatsiyada modelning fiskal va pul-kredit siyosatini tahlil qilishdagi roli alohida e’tibor bilan ko‘rib chiqiladi. Jumladan, davlat xarajatlari va soliqlardagi o‘zgarishlarning IS egri chizig‘iga, pul massasidagi o‘zgarishlarning esa LM egri chizig‘iga ta’siri hamda ularning iqtisodiy o‘sish, bandlik darajasi va investitsiya faolligiga ta’siri tahlil qilinadi. Bundan tashqari, iqtisodiy inqiroz sharoitida modeldan foydalanish imkoniyatlari va cheklovlari ham yoritiladi.

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, IS–LM modeli qisqa muddatli makroiqtisodiy muvozanatni tushuntirishda samarali vosita bo‘lib, u iqtisodiy siyosat choralarini ishlab chiqishda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi. Shu bilan birga, modelning narxlar darajasi o‘zgarmas deb olinishi va tashqi sektor omillarining cheklangan tarzda hisobga olinishi uning asosiy kamchiliklari sifatida qayd etiladi.