Vol. 3 No. 6 (2026): EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs)
Articles

BOSHLANG‘ICH SINF O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA LUG‘AVIY-SEMANTIK ISHLARNING MATN TAHLILIDAGI METODIK IMKONIYATLARI

pdf
  • Nurmonova Zebo Fattaxovna
Nurmonova Zebo Fattaxovna
ADPI Boshlang‘ich taʼlim kafedrasi o‘qituvchisi, v.b. dotsent

Published 2026-06-10

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Abstract

Maqolada boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida matn ustida ishlash jarayonida lug‘aviy-semantik ishlarni tashkil etishning ilmiy-metodik imkoniyatlari yoritiladi. Matnni tushunish ko‘pincha so‘z ma’nosini anglashdan boshlanadi; notanish, ko‘p ma’noli, obrazli yoki kontekstga bog‘liq birliklarni izohlash o‘quvchining o‘qish tezligi, mazmunni idrok etishi va mustaqil talqin qilishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotda lug‘at ishi matn oldi tayyorgarligi, matn ichidagi ma’no aniqlash, kontekstual taxmin, sinonim-antonymik bog‘lanish, obrazli ifoda talqini va matndan keyingi nutqiy qo‘llash bosqichlari asosida ko‘rib chiqildi. Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchisining so‘z boyligini kengaytirish matnni mazmunan tushunish, ifodali o‘qish va mustaqil yozma-nutqiy faoliyat uchun asos ekanligi ilmiy asoslanadi.

pdf

References

  1. 1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 23.09.2020.
  2. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5712-son Farmoni, 29.04.2019.
  3. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030 strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-158-son Farmoni, 11.09.2023.
  4. 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022 — 2026-yillarda maktab taʼlimini rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-134-son Farmoni, 11.05.2022.
  5. 5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta taʼlim to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 140-son qarori, 15.03.2017.
  6. 6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus taʼlimning davlat taʼlim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-son qarori, 06.04.2017.
  7. 7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi tizimida taʼlim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 997-son qarori, 08.12.2018.
  8. 8. Mullis I.V.S., Martin M.O. (eds.). PIRLS 2021 International Results in Reading. IEA, 2023.
  9. 9. OECD. PISA 2022 Results: Uzbekistan Country Note. OECD Publishing, 2023.
  10. 10. UNESCO. Teaching Reading in Primary Schools. Paris: UNESCO, 2004.
  11. 11. Snow C.E. Reading for Understanding: Toward an R&D Program in Reading Comprehension. RAND Reading Study Group, 2002.
  12. 12. Duke N.K., Pearson P.D. Effective Practices for Developing Reading Comprehension. Newark: International Reading Association, 2002.
  13. 13. Vygotskiy L.S. Pedagogik psixologiya. Moskva: Pedagogika, 1991.
  14. 14. Qosimova K., Matchonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: Noshir, 2009.
  15. 15. Abdullayeva Q., Yo‘ldosheva S. Boshlang‘ich sinflarda o‘qish darslari metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi, 2010.