O‘RTA ASR MUTAFAKKIRLARINING MUSIQAGA OID QARASHLARI ORQALI BO‘LAJAK MUSIQA FANI O‘QITUVCHILARIDA MUSIQIY-ESTETIK TARBIYANI TAKOMILLASHTIRISH METODLARI

Abstract

Ushbu maqolada o‘rta asr Sharq mutafakkirlarining musiqaga oid ilmiy-falsafiy qarashlari asosida bo‘lajak musiqa fani o‘qituvchilarida musiqiy-estetik tarbiyani takomillashtirish metodlari tadqiq etiladi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, zamonaviy musiqa ta’limi faqat ijrochilik malakasi yoki nazariy bilimlarni o‘zlashtirish bilan cheklanmaydi; u talabaning badiiy-estetik idroki, milliy madaniy xotirasi, axloqiy mas’uliyati, pedagogik talqin kompetensiyasi va ijodiy refleksiyasini kompleks rivojlantirishni talab qiladi. Abu Nasr Forobiy, Abu Ali Ibn Sino, Safiuddin Urmaviy, Abdurahmon Jomiy va Alisher Navoiy merosida musiqa tovush, ritm, lad, maqom, ruhiy ta’sir, go‘zallik, me’yor va tarbiya uyg‘unligi sifatida qaraladi. Maqolada mazkur qarashlar zamonaviy musiqa pedagogikasi mezonlari asosida qayta talqin qilinib, tarixiy-manbaviy tahlil, musiqiy-estetik suhbat, maqomiy obraz tahlili, tinglov kundaligi, ijrodan keyingi refleksiya va tarixiy qarashni zamonaviy dars loyihasiga transformatsiya qilish metodlari asoslab beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘rta asr musiqiy-falsafiy merosidan maqsadli foydalanish bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarida nafaqat kasbiy bilimni, balki musiqani ma’naviy-estetik tarbiya vositasi sifatida anglash, izohlash va o‘quvchi shaxsiga pedagogik ta’sir ko‘rsatish salohiyatini ham kuchaytiradi.