Published 2026-06-10

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Abstract
Ushbu maqolada Silybum marianum L. Gaertn. o‘simligidan olinadigan silimarin kompleksining mitoxondrial funksiya va reaktiv kislorod turlari hosil bo‘lishiga ta’siri zamonaviy biokimyoviy, hujayraviy, hayvon modeli va klinik tadqiqotlar asosida tanqidiy tahlil qilindi. Silimarin tarkibidagi silibin A va B, izosilibinlar, silikristin va silidianinning elektron-transport zanjiri, mitoxondrial membrana potensiali, oksidlovchi fosforlanish, ATP sintezi, kardiolipin barqarorligi, mitoxondrial biogenez, dinamik muvozanat va mitofagiyaga ta’siri umumlashtirildi. Tahlil natijalari silimarinning antioksidant samarasi faqat erkin radikallarni bevosita tutib qolish bilan cheklanmasligini, balki elektronlarning I va III komplekslardan sizib chiqishini kamaytirish, Nrf2/ARE va SIRT3/SOD2 tizimlarini faollashtirish, glutation homeostazini tiklash, mitoxondrial o‘tkazuvchanlik porasining patologik ochilishini cheklash hamda PGC-1α, OPA1 va PINK1/Parkin bilan bog‘liq sifat nazorati mexanizmlarini modulyatsiya qilish orqali yuzaga kelishini ko‘rsatdi. Hujayra va hayvon modellarida membrana potensiali, nafas olish, ATP miqdori va antioksidant fermentlar faolligining yaxshilanishi kuzatilgan bo‘lsa-da, klinik tadqiqotlarda aynan mitoxondrial yakun ko‘rsatkichlar kam o‘lchangan. Silimarinning past bioo‘zlashtirilishi, preparatlar tarkibidagi farqlar va doza bo‘yicha heterogenlik natijalarni translatsiya qilishni cheklaydi. Maqolada “radikal yuk – bioenergetik barqarorlik – mitoxondrial sifat nazorati – hujayraviy natija”dan iborat to‘rt bo‘g‘inli baholash modeli taklif etildi.
References
- 1. Murphy M.P. How mitochondria produce reactive oxygen species. Biochemical Journal. 2009;417(1):1–13. doi:10.1042/BJ20081386.
- 2. Brand M.D. Mitochondrial generation of superoxide and hydrogen peroxide as the source of mitochondrial redox signaling. Free Radical Biology and Medicine. 2016;100:14–31. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2016.04.001.
- 3. Abenavoli L., Izzo A.A., Milić N., Cicala C., Santini A., Capasso R. Milk thistle (Silybum marianum): A concise overview on its chemistry, pharmacological, and nutraceutical uses in liver diseases. Phytotherapy Research. 2018;32(11):2202–2213. doi:10.1002/ptr.6171.
- 4. Surai P.F. Silymarin as a Natural Antioxidant: An Overview of the Current Evidence and Perspectives. Antioxidants. 2015;4(1):204–247. doi:10.3390/antiox4010204.
- 5. García-Muñoz A.M., et al. A Descriptive Review of the Antioxidant Effects and Mechanisms of Action of Berberine and Silymarin. Molecules. 2024;29(19):4576. doi:10.3390/molecules29194576.
- 6. Vargas-Mendoza N., Morales-González Á., Morales-Martínez M., et al. Flavolignans from Silymarin as Nrf2 Bioactivators and Their Therapeutic Applications. Biomedicines. 2020;8(5):122. doi:10.3390/biomedicines8050122.
- 7. Vomund S., Schäfer A., Parnham M.J., Brüne B., von Knethen A. Nrf2, the Master Regulator of Anti-Oxidative Responses. International Journal of Molecular Sciences. 2017;18(12):2772. doi:10.3390/ijms18122772.
- 8. Serviddio G., Bellanti F., Stanca E., et al. Silybin exerts antioxidant effects and induces mitochondrial biogenesis in liver of rat with secondary biliary cirrhosis. Free Radical Biology and Medicine. 2014;73:117–126. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2014.05.002.
- 9. Tie F., Fu Y., Hu N., Wang H. Silibinin Protects against H2O2-Induced Oxidative Damage in SH-SY5Y Cells by Improving Mitochondrial Function. Antioxidants. 2022;11(6):1101. doi:10.3390/antiox11061101.
- 10. Li D., Zhang J., Jin Y., et al. Silibinin inhibits PM2.5-induced liver triglyceride accumulation through enhancing the function of mitochondrial Complexes I and II. Frontiers in Pharmacology. 2024;15:1435230. doi:10.3389/fphar.2024.1435230.
- 11. Li Y., Ye Z., Lai W., et al. Activation of Sirtuin 3 by Silybin Attenuates Mitochondrial Dysfunction in Cisplatin-induced Acute Kidney Injury. Frontiers in Pharmacology. 2017;8:178. doi:10.3389/fphar.2017.00178.