Vol. 3 No. 6 (2026): EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs)
Articles

TAKAFUL SUG‘URTASIDA SHARIAT NAZORAT KENGASHINI TASHKIL ETISHNING INSTITUTSIONAL MODELI: O‘ZBEKISTON UCHUN TAKLIFLAR

Usmanov Nematjon G‘ulomovich
O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi mustaqil izlanuvchisi

Published 2026-06-10

Abstract

Tezisda takaful sug‘urtasida shariat boshqaruvining institutsional modellari qiyosiy tahlil qilingan. IFSB-31 (2025), IFSB-10 va AAOIFI standartlari hamda Malayziya, BAA, Bahrayn, Indoneziya va Markaziy Osiyo mamlakatlari tajribasi asosida O‘zbekiston uchun ikki pog‘onali model — milliy darajadagi yagona shariat organi va kompaniya darajasidagi shariat nazorat kengashi — asoslab berilgan hamda uni joriy etishning huquqiy va kadrlar bilan bog‘liq shartlari aniqlangan.

References

  1. 1. AAOIFI (2015) Shari’ah standards for Islamic financial institutions. Manama: Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions. Shari’ah Standard No. 26 ‘Islamic insurance’.
  2. 2. AAOIFI (2024) Governance standards No. 19–21 on the Shari’ah supervisory board: appointment and composition; functions and operations; review and report. Manama: AAOIFI, 29 December.
  3. 3. Alam, M.K., Islam, M.S., Islam, F.T., Tabash, M.I., Sahabuddin, M. and Alauddin, M. (2022) ‘One regulator: diversified Shariah governance practices, why?’, Asian Journal of Accounting Research, 7(3), pp. 332–343. doi:10.1108/AJAR-07-2021-0104.
  4. 4. Bank Negara Malaysia (2019) Shariah governance: policy document. BNM/RH/PD 028-100. Kuala Lumpur: Bank Negara Malaysia.
  5. 5. BenSaid, Y.R. (2025) ‘Shariah governance and takaful financial performance: the case of listed takaful insurances’, Journal of Islamic Accounting and Business Research, 16(1), pp. 170–187. doi:10.1108/JIABR-09-2022-0236.
  6. 6. BenSaid, Y.R. and Quttainah, M.A. (2026) ‘The determinants of takaful insurance financial stability: the moderating role of Shari’ah Supervisory Board’, Journal of Islamic Accounting and Business Research, 17(5), pp. 977–998. doi:10.1108/JIABR-11-2023-0392.
  7. 7. Central Bank of Bahrain (2026) CBB Rulebook Volume 3: Insurance, Module HC-9 ‘Takaful and retakaful companies’. Manama: Central Bank of Bahrain. Manba: https://cbben.thomsonreuters.com (murojaat sanasi: 16.08.2026).
  8. 8. Central Bank of Malaysia Act 2009 (Act 701), Part VII, ss. 51–58. Kuala Lumpur: Percetakan Nasional Malaysia Berhad.
  9. 9. Central Bank of the UAE (2023) Standard re Shari’ah governance for takaful insurance companies. Abu Dhabi: CBUAE.
  10. 10. Eurasian Development Bank, Islamic Development Bank Institute and LSEG (2025) The future of Islamic finance in Central Asia. Almaty: Eurasian Development Bank; Jeddah: IsDB Institute; London: LSEG.
  11. 11. Grassa, R., El-Halaby, S. and Khlif, H. (2023) ‘Shariah board characteristics and Islamic banks’ performance: a meta-analysis’, International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 16(6), pp. 1089–1106. doi:10.1108/IMEFM-10-2022-0392.
  12. 12. IFSB (2009a) IFSB-8: Guiding principles on governance for takāful (Islamic insurance) undertakings. Kuala Lumpur: Islamic Financial Services Board.
  13. 13. IFSB (2009b) IFSB-10: Guiding principles on Sharīʻah governance systems for institutions offering Islamic financial services. Kuala Lumpur: Islamic Financial Services Board.
  14. 14. IFSB (2025) IFSB-31: Guiding principles for effective supervision of Sharīʻah governance. Kuala Lumpur: Islamic Financial Services Board.
  15. 15. Kun.uz (2026) Central Bank establishes Islamic Finance Council to guide sector development, 16 July. Manba: https://kun.uz (murojaat sanasi: 16.08.2026).
  16. 16. Mukhtar, Y.A. and Jallow, C. (2025) ‘Factors influencing consumers’ intention to adopt takaful products in Somalia: extension of diffusion of innovation theory’, Cogent Business & Management, 12(1), 2543050. doi:10.1080/23311975.2025.2543050.
  17. 17. Otoritas Jasa Keuangan (2016) Peraturan OJK No. 73/POJK.05/2016 tentang tata kelola perusahaan yang baik bagi perusahaan perasuransian. Jakarta: OJK.
  18. 18. O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ-1126-son Qonuni (2026) ‘O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida’, 2026-yil 27-mart. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
  19. 19. Qirg‘iziston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 197-son Qarori (2026) ‘Islom tamoyillari bo‘yicha sug‘urtaga (takaful), yuklatilgan sug‘urtaga va annuitet sug‘urtasiga qo‘yiladigan talablarni tasdiqlash to‘g‘risida’, 2026-yil 27-mart.
  20. 20. Qirg‘iziston Respublikasining 89-son Qonuni (2025) ‘Sug‘urta va sug‘urta faoliyati to‘g‘risida’, 2025-yil 29-aprel.
  21. 21. Qozog‘iston Respublikasining 126-II-son Qonuni (2000) ‘Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida’, 2000-yil 18-dekabr (36-4-modda).
  22. 22. Sallemi, N. and Zouari, G. (2024) ‘Shariah board and takaful performance: mediating role of corporate social responsibility’, International Review of Economics, 71(2), pp. 175–204. doi:10.1007/s12232-023-00439-2.