BOSHLANG‘ICH SINFLARDA INKLYUZIV TA’LIMNI AMALGA OSHIRISHNING PEDAGOGIK VA TASHKILIY SHART-SHAROITLARI

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda inklyuziv ta’limni amalga oshirishning pedagogik, psixologik, tashkiliy va metodik shart-sharoitlari ta’lim muhiti hamda o‘quvchi ehtiyojlari o‘rtasidagi muvofiqlik nuqtayi nazaridan tadqiq etilgan. Inklyuziv ta’lim samaradorligini faqat alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bolalarning umumta’lim maktablariga jalb etilishi bilan baholash yetarli emasligi, uning sifat ko‘rsatkichlari o‘quv faoliyatidagi ishtirok, individual rivojlanish dinamikasi, ijtimoiy moslashuv, pedagogik yordamning uzluksizligi va ta’lim natijalarining barqarorligi orqali aniqlanishi zarurligi asoslangan. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasining ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlari, xalqaro tashkilotlarning metodik tavsiyalari hamda inklyuziv pedagogika nazariyasiga oid ilmiy qarashlar qiyosiy tahlil qilingan. Boshlang‘ich ta’lim jarayonida universal o‘quv dizayni, differensiallashtirilgan topshiriqlar, moslashtirilgan baholash va individual pedagogik qo‘llab-quvvatlashning o‘zaro bog‘liqligi ochib berilgan. Tadqiqotning ilmiy-metodik natijasi sifatida inklyuziv ta’limning huquqiy-tashkiliy, muhitga oid, pedagogik-metodik, psixologik-ijtimoiy va monitoring komponentlarini birlashtiruvchi besh tarkibli shart-sharoitlar modeli taklif etilgan. Mazkur model asosida umumta’lim maktablarining inklyuziv ta’limga tayyorgarligini baholash, mavjud to‘siqlarni aniqlash va individual ta’lim ehtiyojlariga muvofiq pedagogik choralarni rejalashtirish imkoniyatlari nazariy jihatdan asoslangan.