TOSHKENT SHAHRIDA SHAHAR ISSIQLIK OROLLARINING SHAKLLANISHI VA HUDUDIY TARQALISHINING GEOEKOLOGIK TAHLILI
Abstract
Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishi va jadallashgan urbanizatsiya sharoitida Toshkent shahrida shahar issiqlik orollarining (UHI) shakllanishi hamda hududiy tarqalishi geografik axborot tizimlari (GAT) va masofadan zondlash (Landsat 8/9 OLI-TIRS) ma’lumotlari asosida tahlil qilindi. Tadqiqotda yer yuzasi harorati (LST) va yashil qoplam holati (NDVI) ko‘rsatkichlari qiyoslandi, tumanlar kesimida termal anomaliyalar ajratildi. Matematik-statistik tahlil orqali yashil qoplam zichligi bilan harorat o‘rtasidagi bog‘liqlik baholanib, issiqlik orollari kuchli namoyon bo‘lgan hududlar aniqlandi. Natijalar asosida Toshkent shahrida termal xavfni kamaytirishga qaratilgan geoekologik chora-tadbirlar taklif etildi.
Downloads
References
1. Akromova M. S., Xasanov S. M. Urbanizatsiyalashgan hududlarning mikroiqlimini shakllantirishda yashil massivlarning roli // O‘zbekiston geografiya jamiyati axboroti. — Toshkent: Mumtoz so‘z, 2023. — №64. — B. 45-51.
2. Karimov I. T., Sultonov A. A. Toshkent megapolisida urbanizatsiya jarayonlarining geoekologik oqibatlari // Ekologiya xabarnomasi. — Toshkent, 2024. — №2. — B. 18-24.
3. Benedict M. A., McMahon E. T. Green Infrastructure: Linking Landscapes and Communities. — Washington: Island Press, 2012. — 350 p.
4. Rouse J. W., Haas R. H., Schell J. A. Monitoring the vernal advancement and retrogradation of natural vegetation // NASA/GSFC Type III Final Report. — Greenbelt, 1974. — pp. 309-317.
5. Sobrino J. A., Jiménez-Muñoz J. C., Paolini L. Land surface temperature retrieval from LANDSAT TM 5 // Remote Sensing of Environment. — 2004. — Vol. 90, No. 4. — pp. 434-440.
6. Zhou W., Tian Y., Pickett S. T. Relationships between urban landscape pattern and thermal environments // Landscape and Urban Planning. — 2011. — Vol. 101, No. 1. — pp. 57-67.
7. Alibekov L. A. Geoekologiya nazariy va amaliy asoslari. — Toshkent: Ilm-ziyo, 2020. — 240 b.
8. Rafikov A. A. Geoekologik muammolar va atrof-muhit muhofazasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2012. — 180 b.
9. Nigmatov A. N. Ekologiya va tabiatdan foydalanish. — Toshkent: Universitet, 2015. — 312 b.
10. Gurnell A. M. Landscape architecture and urban forestry interactions in arid zones // Urban Forestry & Urban Greening. — 2025. — Vol. 33. — pp. 102-115.
11. Smith J., Johnson K. Remote sensing of urban heat islands: A parametric approach // International Journal of Applied Earth Observation. — 2024. — Vol. 110. — pp. 45-56.
12. Xolmatov Z. A. Shahar sun’iy ekotizimlarini barqaror modellashtirish prinsiplari. Geografiya fanlari d-ri diss. avtoref. — Toshkent, 2023. — 46 b.
